Kultura antyczna [PIGUŁA - OPRACOWANIE TEKSTÓW]

DIALEKTY

·            dialekt attycki: Sofokles, Eurypides – język starożytnych mówców ateńskich, sporadycznie Iliada i Odyseja

·            dialekt joński: epos, epika i wczesna historiografia nawiązywały do języka Homera

·            dialekt eolski:  liryka Safony i Alkajosa

·            dialekt dorycki: liryka chóralna (Pindar) i bukolika (Teokryt)

Grecy przyjęli alfabet od Fenicjan (bez samogłosek)

Dialekty w dziełach Starożytnych przenikały się czego przykładem może być Iliada i Odyseja, która głównie została napisana za pomocą dialektu jońskiego, jednak posiada sporadyczne wstawki attyckiego. W dialekcie attyckim wypowiadała się znaczna większość pisarzy okresu klasycznego. Dialekty były zależne od miejsca geograficznego oraz były stosowane jako wyróżnik formalny gatunku literackiego. W okresie hellenistycznym liczne dialekty scaliły się, dając początek grece koine, która była oparta i tak w większości na dialekcie attyckim.

Prawo Rzymskie [Opracowanie]

Prawo rzymskie

1.       Przedmiot wykładu prawa rzymskiego:

a)      prawo rzymskie stało się przedmiotem zainteresowania uczonych dzięki Irneriusowi (1050­–1125 r.);

b)     mówiąc o prawie rzymskim, mamy na myśli lata 753 p.n.e.–565 n.e.:

- data początkowa to założenie Rzymu, a końcowa to śmierć cesarza Justyniana;

- jako datę końcową rozwoju prawa rzymskiego przyjmuje się śmierć Justyniana, ponieważ za jego panowania miała miejsce największa w dziejach antyku kodyfikacja prawa;

c)      kodyfikacja justyniańska obejmowała 3 dzieła:

- Digesta (Pandectae) – zbiór fragmentów dzieł prawników rzymskich od I w. p.n.e.  do III w. n.e.;

- Institutiones – podręcznik prawa ułożony w oparciu o podobne dzieła napisane przez autorów w II i III w. n.e., wzorowany głównie na Instytucjach Gaiusa (II w. n.e.);

- Codex – zbiór konstytucji cesarzy rzymskich od Hadriana (panował w latach 117-138 n.e.) do Justyniana:

Te trzy dzieła wchodzą w skład Corpus Iuris Civilis, którego część czwartą stanowią Novellae, czyli zbiór konstytucji wydanych przez Justyniana i jego dwóch następców (Justyna II i Tyberiusza II) po roku 534;

RENESANS w pigułce

RENESANS

OKRESY:

Początki renesansowego humanizmu w Polsce (od połowy XV w. do ok. 1510r.)

I: PRERENESANS

lata 80, 90 XV w – 1510 Kulturę humanistyczną reprezentują przybysze – Kallimach i Celtis oraz nieliczne jednostki związane z ich działalnością np. Grzegorz z Sanoka

PIERWSZA FAZA DOMINACJI RENESANSU 1510 - 1543

Literatura to przede wszystkim poezja w języku łacińskim: Paweł z Krosna, Jan z Wiślicy, Mikołaj Hussowczyk, Andrzej Krzycki, Jan Dantyszek i Klemens Janicki. Koniec tego okresu możemy wyznaczyć na rok śmierci Janickiego, Kopernika – 1543.

DRUGA FAZA DOJRZAŁEGO RENESANSU

Szczytowy rozkwit literatury, są to lata 1543 - 1565. Mieści się tu niemal całą twórczość Reja, cała twórczość Modrzewskiego, Kochanowskiego, Szarzyńskiego.

      O obrotach sfer niebieskich Kopernika 1584

      Krótka rozprawa między trzema osobami: Panem, Wójtem a Plebanem Reja,

      mowa A. Frycza Modrzewskiego – jego debiut literacki – Łaski, czyli o karze za mężobójstwo

      

APOGEUM RENESANSU – 1565 DO ROKU 1584

wtedy dojrzewa pokolenie pisarzy młodszych: Kochanowskiego, Górnickiego, Niteckiego

Ukazuje się:

      Dworzanin polski Górnickiego

Robert R. Chodkowski - Początki Tragedii Greckiej [Opracowanie]

Okolicznością powstania dramatu poświęcono wiele badań, a mimo to pozostajemy w sferze hipotez i domysłów ze względu na małą ilość materiałów źródłowych oraz przez sprzeczne świadectwa i możliwość różnej interpretacji - tragedii.

Pewne dowody na istnienie form predramatycznych i parateatralnych pochodzą z epoki mykeńskiej (z czasów sztuki geometrycznej) oraz z wieku VIII i VII. Elementy dramatyczne zawiera m.in. epika homerycka i liryka chóralna. Mimo to brak dowodów pisanych, czy archeologicznych wskazujące na sposób w jaki powstała tragedia, którą Tespis z Ikarii przedstawił w Atenach ok. 534r.  Jego występ (podważa się wgl. istnienie Tespisa – gdyż imię oznacza „boskiego śpiewaka”), zaprezentował niewątpliwie nową formę prezentowania poezji, odmienną od recytowania rapsodów, śpiewaków i tańców chórów cyklicznych. Tespis – wprowadził pierwszego aktora (był nim on sam), oraz  prolog i mowę. G.F. Else – próbował dowieść, że Tespis jest twórcą tragedii, ale jest to sprzeczne z „Poetyką” Arystotelesa (Stagiryta), na którą wszyscy się powołują w swoich badaniach niezależnie od przyjętego poglądu.

Stanisław Srebrny - Wstęp do Antygony [Opracowanie]

Tragedia - rodzaj dramatyczny, który w Atenach V w. stał się wyrazem najwyższych osiągnięć twórczych i niejako sztandarem artystycznym. Element wstrząsającej grozy był nieodłącznym elementem greckich tragedii.

Współcześnie w teatrze mało kto nazywa swe sztuki tragediami. Jeszcze niedawno terminu tego używali: Szekspir, Corneille, Racine, Goethe, Schiller, używano go również w romantyzmie i okresie odpowiadającym naszej Młodej Polsce.

Na nazwę tragedii zasługuje współcześnie utwór dramatyczny, będący pełnym powagi, zawierającym elementy grozy (a nie po prostu smutku), poruszający głębokie zagadnienia, a jego forma dąży do monumentalności -> odpowiada to antycznej treści, gdyż wszystkie te cechy posiadała tragedia w swojej ojczyźnie.